Betekent nieuws over ‘minihersenen’ mogelijk een doorbraak voor MS?

Er is regelmatig nieuws over interessante nieuwe ontwikkelingen in het laboratorium die hoop kunnen bieden op nieuwe oplossingen voor multiple sclerose. Waarom staat er dan nog steeds geen geneesmiddel in ons medicijnkastje? Dat zit als volgt. Zogenaamde doorbraken in het laboratorium zijn niet altijd in de praktijk toepasbaar.

Dat komt omdat behandelingen die tijdens het preklinisch onderzoek in een petrischaaltje doeltreffend lijken, soms geen effect hebben op mensen. Het omgekeerde kan ook waar zijn: behandelingen die in het lab niet werken zouden mensen met MS wel kunnen helpen. Maar dat zullen we nooit weten.

Er is gelukkig een interessante nieuwe ontwikkeling die van invloed kan zijn op het onderzoek naar ziekten die de hersenen en het centrale zenuwstelsel treffen. Slimme wetenschappers hebben samen met Professor Thomas Hartung van de Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health in het laboratorium primitieve menselijke hersenen gekweekt (hersenachtige structuren om precies te zijn). Deze primitieve hersenen kunnen de sleutel vormen tot het testen van nieuwe behandelingen.

Als dat allemaal een beetje te Frankensteinachtig klinkt, wees niet ongerust. We hebben het niet over enge potten met mensenhoofden. Deze ‘minihersenen’ zijn in feite heel kleine clusters (kleiner dan een speldenkop) neuronen en andere hersencellen die, hoewel eenvoudig, op vergelijkbare wijze reageren en zich gedragen als in het equivalent op ware grootte.

Hoe hebben ze dat voor elkaar gekregen? Het antwoord is stamcellen, of meer exact geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPSC’s). Geloof het of niet, wetenschappers kunnen bijvoorbeeld cellen van je huid genetisch herprogrammeren zodat ze op embryonale stamcellen lijken. Dat zijn cellen die nog niet zijn gespecialiseerd in een bepaalde vorm van weefsel. Deze stamcellen worden vervolgens gestimuleerd om uit te groeien tot hersencellen. Volgens professor Hartung heeft zijn team ontdekt dat deze stamcellen geprogrammeerd kunnen worden om verschillende typen hersencellen te ontwikkelen, wanneer ze worden blootgesteld aan het juiste mengsel van chemische stoffen.

Binnen ongeveer twee maanden bestaan de minihersenen uit vier typen neuronen en twee typen ondersteunende cellen die zenuwen ontwikkelen. Het opwindende is dat de hersenen zelfs elektrische activiteit vertonen. Hieruit blijkt dat de cellen met elkaar kunnen communiceren, net als in de menselijke hersenen.

En het wordt nog spannender: als de minihersenen worden gekweekt uit cellen van mensen met bepaalde genetische kenmerken of aandoeningen, kunnen deze worden gebruikt voor het bestuderen van die ziekten. Op dit moment hopen de wetenschappers onderzoek te kunnen doen naar de ziekte van Parkinson, de ziekte van Alzheimer, multiple sclerose en zelfs autisme, door het kweken van deze minihersenen op maat.

Een van de celtypes in de minihersenen zijn oligodendrocyten, dezelfde cellen die de myelineschede produceren. Deze raakt bij multiple sclerose beschadigd. De oligodendrocyten ontwikkelen deze belangrijke myelineschede zelfs in het kweekschaaltje. Dit biedt onderzoekers een unieke kans om myelineschade van dichtbij te bestuderen en hopelijk nieuwe manieren te testen om de oligodendrocyten te stimuleren om de beschadigde zenuwschede te repareren.

De minihersenen zijn slechts een van de vele vormen van orgaanachtig materiaal dat nu wordt ontwikkeld. Dankzij nieuwe technologieën kunnen primitieve levers, nieren, darmen en andere organen in het laboratorium worden gekweekt. Zo kan niet alleen het testen van geneesmiddelen in de toekomst sterk gewijzigd worden, maar diezelfde technologieën kunnen op een dag wellicht ook complexere organen voortbrengen voor transplantatie in mensen.

Ondertussen hopen de wetenschappers dat de minihersenen eind dit jaar op grote schaal geproduceerd zullen worden, en onderzoekslaboratoria op neurowetenschappelijk gebied zullen deze zeer binnenkort kunnen gebruiken om nieuwe behandelingen te testen.

Met andere woorden: deze ene doorbraak kan leiden tot vele andere doorbraken in de nabije toekomst. Minihersenen zijn klein, maar ze zijn geweldig!

Preventie van MS – is dat mogelijk?

We bespreken de veelbelovende ontwikkelingen voor de preventie van multiple sclerose.​

lees meer

Wat maakt mij, mij? Mijn brein!

Wanneer je multiple sclerose hebt, is het van groot belang om je hersenen scherp te houden. Living Like You blogger Birgit deelt haar tips.

lees meer
x

Volg ons op Twitter?

Volg ik al @LivingLikeYou

x

Vind ons leuk op Facebook?

Vind ik al leuk Living Like You

Deze website maakt gebruik van cookies om de website en uw ervaring daarmee te verbeteren. Door verder te gaan op de website gaat u akkoord met ons gebruik van cookies. Indien u meer informatie wilt of indien u niet wilt dat er cookies worden geplaatst als u de website gebruikt, klik dan hier: Over cookies.
Niet meer tonen